فضل الله روزبهان خنجى اصفهانى
419
تاريخ عالم آراى امينى ( فارسى )
مكمّل بود و حرارت غريزى از غزارت خالى و قلّت حرارت غريزى را اسباب متوالى . و اتمّ سببى « 1 » در ازدياد و امتداد مرض آن بود كه بعضى از مقرّبان كه زىّ نصّاح را سبب نجاح خود دانسته بودند و در لباس نصيحت هزار فضيحت به ظهور مىآوردند ، در ايّام عافيت و صحّت پيوسته بر سبيل تنذير و تخويف حضرت اعلى را به موت « 2 » تهديد و از عالم تنفير مىكردهاند و همگى اسباب آن را در نظر خيال تصوير مىنموده و قرب وقوع و ضرورت وصول آن را به عبارات متنوّعه تقرير و در ضمن تمثيلات و تخييلات مزخرفه تكرير مىكرده ؛ و غرض ايشان - كما كان يظهر « 3 » من ظواهر احوالهم - آنكه خاطر شريف پادشاهى مايل به توجّه جناب ( 223 - ر ) الهى گردد و امور دنيوى كه بازار شهوات را گرم مىدارد ، بر ضمير [ منير ] آن حضرت سرد نمايد و دست از مهمّات سلطنت كشيده و در گوشهء عيش و فراغت پناهيده ، امور ملك را در قبضهء اقتدار و عنان اختيار ايشان گذارد ، و العلم عند اللّه تعالى . القصّه ، اسباب طول امتداد مرض در جوهر ذات آن حضرت ظاهر شد ، بلكه علامات نزول داهيهء كبرى از وجنات احوال ايشان باهر گشت - وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ [ 50 / 19 ] ؛ و در يازدهم شهر صفر سنهء ستّ و تسعين و ثمانمائه « 4 » ( 896 ) از دار فنا انتقال به دار بقا فرمود و در جوار ملك رحيم و صحبت رضوان و قرب روح و ريحان آسايش فرمود ، إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ [ 2 / 156 ] . بعد از رعايت وظايف تجهيز و تكفين در منزل قراآغاچ ، جسد مطهر آن حضرت را دفن كردند و پس از زمانى از آن منزل بيرون آورده به دار السّلطنهء تبريز نقل نموده ، در فضاى مسجد نصريّه كه از مستحدثات حضرت اعلاست دفن نمودند . و شاهزادههاى « 5 » رفعت مكان به فردوس برين انتقال ( 223 - پ ) نموده و گفتهء فردوسى طوسى حسب حال نموده :
--> ( 1 ) . نسخهء K در همين قسمت پايان مىپذيرد . ( 2 ) . F : مدّت . ( 3 ) . P : تطهير . ( 4 ) . F : ثمانما . ( 5 ) . P : شاهزاده .